استاندارد Iran DOI
سند رسمی قوانین و مقررات شناسه دیجیتال ایران
1. مقدمه
شناسه دیجیتال ایران (Iran DOI) یک نظام بومی برای تولید، مدیریت و ردیابی شناسه‌های دیجیتال در محتوای علمی، پژوهشی و تخصصی کشور است. هدف این سامانه، ایجاد پیوند پایدار (Permanent Link) میان منابع دیجیتال و اطلاعات مرجع آنهاست تا دسترسی و ارجاع‌دهی به تولیدات علمی در بستر وب ساده‌تر و ماندگارتر شود.
نکته مهم: IranDOI یک سامانه مستقل شناسه دیجیتال است. ساختار آن با مطالعه مفاهیم شناسه پایدار و سامانه DOI طراحی شده، اما شناسه‌های صادرشده DOI رسمی نیستند، در doi.org ثبت نمی‌شوند و هیچ وابستگی یا ارتباط رسمی با International DOI Foundation یا Registration Agencyهای DOI ندارند.
2. پیشینه
در ایران، پیش از راه‌اندازی Iran DOI، سامانه‌هایی با اهداف مشابه مانند DOR (Digital Object Recognizer) فعالیت خود را آغاز کرده‌اند. سامانه Iran DOI گامی در ادامهٔ همان مسیر، اما با ساختار فنی بازتر و قابل‌توسعه‌تر است که برای استفاده در سطح ملی و اختصاصی طراحی شده است.
3. ساختار کلی شناسه
هر شناسه دیجیتال در Iran DOI از دو بخش اصلی تشکیل می‌شود:
مثال: 10.irandoi.2002/bahareadab.2025.18.7688
لینک دسترسی پایدار (Resolve URL)
4. اجزای شناسه
| جزء | نام | توضیح |
|---|---|---|
| 10 | پیش‌شناسه ثابت | عدد 10 در IranDOI بخشی از الگوی اختصاصی سامانه است و به‌معنای دریافت پیشوند رسمی DOI نیست. |
| irandoi | کد سامانه | معرف سیستم شناسه دیجیتال ایران. |
| 2002 | کد مجموعه / ناشر / نشریه | شناسه یکتا برای هر مجموعه یا مؤسسه عضو سامانه. |
| bahareadab.2025.18.7688 | شناسه اختصاصی منبع | شامل نام کوتاه مجموعه، سال انتشار، شماره جلد یا دوره و شماره مقاله یا منبع. |
5. الزامات فنی
- شناسه‌ها باید منحصربه‌فرد و دائمی باشند.
- پس از تخصیص شناسه IranDOI، رکورد آن نباید حذف شود و در صورت تغییر مقصد، فقط نشانی دسترسی به‌روزرسانی می‌شود.
-
هر شناسه IranDOI باید در سامانه دارای رکوردی شامل موارد زیر باشد:
- شناسه کامل IranDOI
- عنوان و نوع منبع (مقاله، پایان‌نامه، کتاب، داده و غیره)
- URL مقصد یا صفحه اصلی منبع
- تاریخ ثبت
- ریدایرکت لینک‌ها باید با کد HTTP 301 (Permanent Redirect) انجام شود.
- تمامی لینک‌ها باید از پروتکل امن HTTPS استفاده کنند.
6. استانداردهای پیشنهادی نام‌گذاری (Suffix)
ساختار بخش انتهایی (Suffix) می‌تواند متناسب با نوع منبع تنظیم شود.
| نوع منبع | مثال |
|---|---|
| مقاله علمی | 10.irandoi.2002/journalname.2025.18.7688 |
| کتاب | 10.irandoi.3010/booktitle.2024.01 |
| پایان‌نامه | 10.irandoi.4050/thesis.univname.2025.23 |
| داده تحقیقاتی | 10.irandoi.5005/data.projectname.2025.04 |
7. سیاست دسترسی و اعتبار
- تمامی شناسه‌های صادرشده در IranDOI در سطح ملی و محلی معتبر هستند.
- این شناسه‌ها در حال حاضر در شبکه DOI جهانی ثبت نمی‌شوند و در سیستم‌های خارجی (مانند CrossRef یا DataCite) قابل Resolve نیستند.
- هدف آتی سامانه، فراهم‌سازی بستر اتصال به سیستم‌های جهانی DOI پس از تکمیل مراحل فنی و حقوقی است.
8. حقوق و مالکیت
- کلیه حقوق طراحی، نگهداری و توسعه نرم‌افزاری سامانه Iran DOI متعلق به توسعه‌دهندگان آن است.
- موسسات، ناشران و مراکز پژوهشی می‌توانند با دریافت شناسه اختصاصی (کد مجموعه) نسبت به ثبت و مدیریت DOIهای داخلی خود اقدام نمایند.
9. نمونه رسمی از ساختار معتبر DOI ایران
| بخش | مقدار نمونه |
|---|---|
| DOI | 10.irandoi.2002/bahareadab.2025.18.7688 |
| لینک پایدار | https://irandoi.ir/doi/10.irandoi.2002/bahareadab.2025.18.7688 |
| مجموعه | مجله بهار ادب |
| سال انتشار | 2025 |
| شماره | جلد 18، مقاله 7688 |
10. نکات مهم
نکته مهم
در ساختار 10.irandoi.{journals.id} یا همان آیدی مجله در سامانه ما است. پس در مثال‌ها 2002 آیدی مجله است.
تماس و پشتیبانی
برای پرسش درباره ساختار، سیاست پایداری و تفاوت IranDOI با DOI رسمی می‌توانید با ما در تماس باشید:
ایمیل
info@irandoi.ir
تلفن
05142637059
آدرس
ایران، خراسان رضوی، نیشابور، مرکز رشد علم و فناوری ساختمان نوآوری واحد 202
درباره استاندارد DOI
این بخش به‌صورت مستقیم به سوال‌های اصلی کاربران و موتورهای پاسخ‌گو جواب می‌دهد.